nga Immanuel Kant #Filozofi

Përktheu: Vladimir Bako

Përshkrim i shkurtër

Njerëzit mund të lënë pezull pyetjen apo çështjen, që ngre mbishkrimi satirik: “Pax perpetua”, i gdhendur mbi tabelën e hanxhiut holandez, ku qëndronte e pikturuar një varrezë: a vlen kjo për njerëzit në përgjithësi, apo për shefat e Shtetit, në mënyrë të veçantë, të cilët nuk arrijnë kurrë të lodhen e mërziten nga lufta, apo është diçka që u përket thjesht filozofëve, që vetëbraktisen në këtë ëndërr të ëmbël…

Koncepti i së drejtës së njerëzve si e drejtë lufte, në vetvete nuk do të thotë asgjë (ngaqë do të duhej të ekzistonte atëherë një e drejtë, e cila t’i mbivihej së drejtës jo sipas ligjesh të jashtme të vlefshme universalisht; dhe që do të kufizonte lirinë në çdo pjesë të veçantë, duke përdorur dhunën, mbështetur mbi maksima të njëanshme). Nga një e drejtë e tillë do të duhej, në fakt, të kuptonim se do të vihej drejtësi, dikur kur njerëz të prirur kësisoj do të shfarosnin njëri-tjetrin dhe do të gjenin atëherë paqen e përhershme në varrin e paanë, që mbulon tërë tmerret e dhunës tok me autorët e saj.